Парадак разгляду зваротаў у адпаведнасці з Законам РБ "Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб" ад 18 ліпеня 2011 г. № 303-3" (са змяненнямі і дапаўненнямі)
Артыкул 3. Права заяўнікаў на зварот
1. Грамадзяне Рэспублікі Беларусь рэалізуюць права на зварот шляхам падачы (унясення):
пісьмовых (за выключэннем заўваг і (або) прапаноў, якія ўносяцца ў кнігу заўваг і прапаноў) і вусных зваротаў у арганізацыі;
электронных зваротаў у дзяржаўныя органы і іншыя дзяржаўныя арганізацыі;
заўваг і (або) прапаноў у кнігу заўваг і прапаноў арганізацыі, індывідуальнага прадпрымальніка, якія рэалізуюць тавары, якія выконваюць работы, аказваюць паслугі.
Юрыдычныя асобы Рэспублікі Беларусь, індывідуальныя прадпрымальнікі рэалізуюць права на зварот шляхам падачы:
пісьмовых (за выключэннем заўваг і (або) прапаноў, якія ўносяцца ў кнігу заўваг і прапаноў) і вусных зваротаў у арганізацыі;
электронных зваротаў у дзяржаўныя органы ды іншыя дзяржаўныя арганізацыі.
2. замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства, якія знаходзяцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, прадстаўніцтвы замежных арганізацый карыстаюцца правам на зварот нароўні з грамадзянамі Рэспублікі Беларусь і юрыдычнымі асобамі Рэспублікі Беларусь, калі іншае не вызначана Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, законамі і міжнароднымі дагаворамі Рэспублікі Беларусь.
3. Права на зварот рэалізуецца заяўнікамі добраахвотна. Ажыццяўленне заяўнікамі іх права на зварот не павінна парушаць правы, свабоды і (або) законныя інтарэсы іншых асоб, наносіць урон нацыянальнай бяспецы і інтарэсам грамадства і дзяржавы, ствараць перашкоды законнай дзейнасці арганізацый.
Артыкул 4. Прадстаўніцтва заяўнікаў пры рэалізацыі права на зварот
1. Грамадзяне рэалізуюць права на зварот асабіста ці праз сваіх прадстаўнікоў. Асабісты ўдзел грамадзян пры падачы і разглядзе зваротаў не пазбаўляе іх права мець прадстаўнікоў, роўна як і ўдзел прадстаўнікоў не пазбаўляе грамадзян права на асабісты ўдзел пры падачы і разглядзе зваротаў.
Пісьмовыя і электронныя звароты ад імя недзеяздольных грамадзян падаюцца іх законнымі прадстаўнікамі. Вусныя звароты недзеяздольных грамадзян выкладаюцца на асабістым прыёме іх законнымі прадстаўнікамі.
Юрыдычныя асобы рэалізуюць права на зварот праз свае органы або сваіх прадстаўнікоў (далей, калі не вызначана іншае, - прадстаўнік юрыдычнай асобы).
2. Прадстаўнікі заяўнікаў пры падачы і разглядзе зваротаў могуць здзяйсняць дзеянні, права на ажыццяўленне якіх маюць заяўнікі, у межах прадстаўленых ім паўнамоцтваў.
3. Прадстаўнікі заяўнікаў ажыццяўляюць свае паўнамоцтвы на падставе актаў заканадаўства, або актаў упаўнаважаных на тое дзяржаўных органаў, або даверанасці, аформленай у парадку, устаноўленым грамадзянскім заканадаўствам.
Артыкул 7. Правы заяўнікаў
Заяўнікі маюць права:
падаваць звароты, выкладаць довады службовай асобе, якая праводзіць асабісты прыём;
знаёміцца з матэрыяламі, якія непасрэдна адносяцца да разгляду іх зваротаў (за выключэннем матэрыялаў, якія змяшчаюць інфармацыю, распаўсюджванне і (або) прадастаўленне якой абмежавана), у тым ліку рабіць выпіскі з гэтых матэрыялаў, ажыццяўляць іх фотаздымку;
прадстаўляць дадатковыя дакументы і (або) звесткі або звяртацца з просьбай аб іх запатрабаванні, у тым ліку ў электроннай форме, у выпадку, калі запатрабаванне такіх дакументаў і (або) звестак не закранае правы, свабоды і (або) законныя інтарэсы іншых асоб і ў іх не змяшчаюцца звесткі, якія складаюць дзяржаўныя сакрэты, камерцыйную і (або) і;
адклікаць свой зварот да разгляду яго па сутнасці;
атрымліваць адказы (паведамленні) на звароты;
абскарджваць ва ўстаноўленым парадку адказы на звароты і рашэнні аб пакіданні зваротаў без разгляду па сутнасці;
прымяняць тэхнічныя сродкі (аўдыё- і відэазапіс, кіна- і фотаздымку) са згоды службовай асобы, якая праводзіць асабісты прыём;
ажыццяўляць іншыя правы, прадугледжаныя гэтым Законам і іншымі актамі заканадаўства.
Артыкул 10. Парадак падачы зваротаў і накіраванні іх для разгляду ў адпаведнасці з кампетэнцыяй
1. Звароты падаюцца заяўнікамі ў пісьмовай ці электроннай форме, а таксама выкладаюцца ў вуснай форме.
Пісьмовыя звароты падаюцца наўмысным (кур'ерам), з дапамогай паштовай сувязі, у ходзе асабістага прыёму, шляхам унясення заўваг і (або) прапаноў у кнігу заўваг і прапаноў.
Вусныя звароты выкладаюцца падчас асабістага прыёму.
Электронныя звароты падаюцца ў парадку, устаноўленым артыкулам 25 гэтага Закона.
2. Звароты падаюцца ў арганізацыі, індывідуальным прадпрымальнікам, да кампетэнцыі якіх адносіцца вырашэнне пытанняў, выкладзеных у зваротах.
3. Арганізацыі пры паступленні да іх пісьмовых зваротаў, якія змяшчаюць пытанні, вырашэнне якіх не адносіцца да іх кампетэнцыі, на працягу пяці працоўных дзён накіроўваюць звароты для разгляду арганізацыям у адпаведнасці з іх кампетэнцыяй і паведамляюць заяўнікаў у той жа тэрмін або ў той жа тэрмін у парадку, устаноўленым гэтым Законам, пакідаюць звароты без заяўлення па за сутнасці. арганізацыю і ў якім парадку трэба звярнуцца для вырашэння пытанняў, выкладзеных у зваротах.
Пісьмовыя звароты, у якіх абскарджваюцца судовыя пастановы, не пазней за пяць працоўных дзён вяртаюцца заяўнікам з тлумачэннем ім парадку абскарджання судовых пастаноў.
4. Калі вырашэнне пытанняў, выкладзеных падчас асабістага прыёму, не адносіцца да кампетэнцыі арганізацыі, у якой праводзіцца асабісты прыём, адпаведныя службовыя асобы не разглядаюць зварот па сутнасці, а тлумачаць, у якую арганізацыю трэба звярнуцца для вырашэння пытанняў, выкладзеных у звароце.
Калі для вырашэння пытання, выкладзенага ў вусным звароце і які адносіцца да кампетэнцыі арганізацыі, у якой праводзіцца асабісты прыём, патрабуецца дадатковае вывучэнне і праверка, зварот выкладаецца заяўнікам у пісьмовай форме і падлягае разгляду ў парадку, устаноўленым гэтым Законам для пісьмовых зваротаў.
5. Звароты, якія змяшчаюць інфармацыю аб падрыхтоўцы, учыняемым або ўчыненым злачынстве або іншым правапарушэнні, не пазней за пяць працоўных дзён накіроўваюцца арганізацыямі, у якія яны паступілі, у адпаведныя праваахоўныя або іншыя дзяржаўныя органы.
6. Забараняецца накіроўваць скаргі ў арганізацыі, дзеянні (бяздзеянне) якіх абскарджваюцца, за выключэннем выпадкаў, калі разгляд такой катэгорыі зваротаў адносіцца да выключнай кампетэнцыі гэтых арганізацый.
Артыкул 12. Патрабаванні, якія прад'яўляюцца да зваротаў
1. Звароты выкладаюцца на беларускай ці рускай мове.
2. Пісьмовыя звароты грамадзян, за выключэннем указаных у пункце 4 гэтага артыкула, павінны змяшчаць:
найменне і (або) адрас арганізацыі або пасаду і (або) прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі такое ёсць) або ініцыялы асобы, якім накіроўваецца зварот;
прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі такое ёсць) або ініцыялы грамадзяніна, адрас яго месца жыхарства (месца знаходжання);
выклад сутнасці звароту;
асабісты подпіс грамадзяніна (грамадзян).
3. Пісьмовыя звароты юрыдычных асоб павінны змяшчаць:
найменне і (або) адрас арганізацыі або пасаду і (або) прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі такое ёсць) або ініцыялы асобы, якім накіроўваецца зварот;
поўнае найменне юрыдычнай асобы і яе месца знаходжання;
выклад сутнасці звароту;
прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі такое ёсць) або ініцыялы кіраўніка або асобы, упаўнаважанай ва ўстаноўленым парадку падпісваць звароты;
асабісты подпіс кіраўніка або асобы, упаўнаважанай ва ўстаноўленым парадку падпісваць звароты.
4. Заўвагі і (або) прапановы ўносяцца ў кнігу заўваг і прапаноў у адпаведнасці з формай кнігі заўваг і прапаноў, устаноўленай Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь.
5. Тэкст звароту павінен паддавацца чытанню. Рукапісныя звароты павінны быць напісаны дакладным, пераборлівым почыркам. Не дапускаецца ўжыванне ў зваротах нецэнзурных альбо абразлівых слоў ці выразаў.
6. Да пісьмовых зваротаў, якія падаюцца прадстаўнікамі заяўнікаў, дадаюцца дакументы, якія пацвярджаюць іх паўнамоцтвы.
7. У зваротах павінна змяшчацца інфармацыя аб выніках іх папярэдняга разгляду з дадаткам (пры наяўнасці) дакументаў, якія пацвярджаюць гэту інфармацыю.
Артыкул 15. Пакіненне зваротаў без разгляду па сутнасці
1. Пісьмовыя звароты могуць быць пакінуты без разгляду па сутнасці, калі:
звароты не адпавядаюць патрабаванням, устаноўленым пунктамі 1-6 артыкула 12 гэтага Закона, патрабаванням, устаноўленым заканадаўствам аб канстытуцыйным судаводстве;
звароты падлягаюць разгляду ў адпаведнасці з заканадаўствам аб канстытуцыйным судаводстве, грамадзянскім, грамадзянскім працэсуальным, гаспадарчым працэсуальным, крымінальна-працэсуальным заканадаўствам, заканадаўствам, якое вызначае парадак адміністрацыйнага працэсу, заканадаўствам аб адміністрацыйных працэдурах, звароты з'яўляюцца зваротамі работніка да наймальніка або ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі ўстаноўленай і такіх законаў;
звароты змяшчаюць пытанні, вырашэнне якіх не адносіцца да кампетэнцыі арганізацыі, у якую яны паступілі, у тым ліку калі заўвагі і (або) прапановы, унесеныя ў кнігу заўваг і прапаноў, не адносяцца да дзейнасці гэтай арганізацыі, індывідуальнага прадпрымальніка, не датычацца якасці рэалізуемых тавараў, выкананых работ, аказваемых паслуг;
прапушчаны без уважлівай прычыны тэрмін падачы скаргі;
заяўнікам пададзены паўторны зварот, у тым ліку ўнесены ў кнігу заўваг і прапаноў, і ў ім не змяшчаюцца новыя абставіны, якія маюць значэнне для разгляду звароту па сутнасці;
з заяўнікам спынена перапіска па выкладзеных у звароце пытаннях;
звароты змяшчаюць пагрозы жыццю, здароўю і маёмасці, прымушэнне да ўчынення супрацьпраўнага дзеяння або заяўнік іншым спосабам злоўжывае правам на зварот.
2. Вусныя звароты могуць быць пакінуты без разгляду па сутнасці, калі:
не прад'яўлены дакументы, якія пацвярджаюць асобу заяўнікаў, іх прадстаўнікоў, а таксама дакументы, якія пацвярджаюць паўнамоцтвы прадстаўнікоў заяўнікаў;
звароты змяшчаюць пытанні, вырашэнне якіх не адносіцца да кампетэнцыі арганізацыі, у якой праводзіцца асабісты прыём;
заяўніку ўжо быў дадзены вычарпальны адказ на пытанні, якія яго цікавяць, або перапіска з гэтым заяўнікам па такіх пытаннях была спынена;
заяўнік у ходзе асабістага прыёму дапускае ўжыванне нецэнзурных або абразлівых слоў або выразаў;
заяўнік прымяняе тэхнічныя сродкі (аўдыё- і відэазапіс, кіна- і фотаздымку) без згоды службовай асобы, якая праводзіць асабісты прыём, і адмаўляецца спыніць іх прымяненне;
звароты змяшчаюць пагрозы жыццю, здароўю і маёмасці, прымушэнне да ўчынення супрацьпраўнага дзеяння або заяўнік іншым спосабам злоўжывае правам на зварот.
3. Рашэнне аб пакіданні пісьмовага звароту без разгляду па сутнасці прымаюць кіраўнік арганізацыі, індывідуальны прадпрымальнік, да якіх паступіў зварот, або ўпаўнаважаная імі службовая асоба.
4. Пры пакіданні пісьмовага звароту без разгляду па сутнасці, за выключэннем выпадкаў, прадугледжаных абзацам сёмым пункта 1 гэтага артыкула, артыкулам 23, часткай чацвёртай пункта 1 артыкула 24 гэтага Закона, заяўнік на працягу пяці працоўных дзён пісьмова паведамляецца аб пакіданні звароту без разгляду. дакументаў, прыкладзеных да звароту.
У выпадках, прадугледжаных абзацамі трэцім і чацвёртым пункта 1 гэтага артыкула, за выключэннем выпадку, прадугледжанага часткай чацвёртай пункта 1 артыкула 24 гэтага Закона, заяўнікам таксама тлумачыцца, у якую арганізацыю і ў якім парадку трэба звярнуцца для вырашэння пытанняў, выкладзеных у зваротах.
5. Рашэнне аб пакіданні вуснага звароту, выкладзенага ў ходзе асабістага прыёму, без разгляду па сутнасці аб'яўляецца заяўніку ў ходзе гэтага прыёму службовай асобай, якая праводзіць асабісты прыём, з указаннем прычын прыняцця такога рашэння.
Артыкул 16. Водгук звароту
1. Заяўнік мае права адклікаць свой зварот да разгляду яго па сутнасці шляхам падачы адпаведнай пісьмовай або электроннай заявы.
2. У выпадку адклікання заяўнікам свайго звароту арганізацыя, індывідуальны прадпрымальнік спыняюць разгляд такога звароту па сутнасці без апавяшчэння аб гэтым заяўніка.
Заяўніку вяртаюцца арыгіналы дакументаў, прыкладзеных да звароту.
Артыкул 20. Абскарджанне адказаў на звароты
1. Адказ арганізацыі на зварот або рашэнне аб пакіданні звароту без разгляду па сутнасці могуць быць абскарджаны ў вышэйстаячую арганізацыю.
Інфармацыя аб найменні, месцы знаходжання і рэжыме працы вышэйстаячых арганізацый размяшчаецца ў арганізацыях у агульнадаступных месцах (на інфармацыйных стэндах, табло і (або) іншым спосабам), а таксама на афіцыйных сайтах арганізацый у глабальнай кампутарнай сетцы Інтэрнэт.
2. Вышэйстаячая арганізацыя пры паступленні такой скаргі правярае змешчаныя ў ёй звесткі і пры наяўнасці падстаў для станоўчага рашэння выкладзеных у звароце пытанняў разглядае зварот па сутнасці або выдае адпаведным арганізацыям, якія разглядалі зварот па сутнасці, абавязковы для выканання прадпісанне аб належным вырашэнні гэтых пытанняў, аб чым паведаміць. Арганізацыя, якая атрымала такое прадпісанне, павінна выканаць яго ў вызначаны ў прадпісанні тэрмін, але не пазней за адзін месяц і на працягу трох працоўных дзён паведаміць пра гэта ў вышэйшую арганізацыю, а таксама накіраваць адказ заяўніку.
3. Адказ арганізацыі на зварот або рашэнне аб пакіданні звароту без разгляду па сутнасці пасля абскарджання ў вышэйстаячую арганізацыю могуць быць абскарджаны ў суд у парадку, устаноўленым заканадаўствам.
4. Адказ на скаргу ў вышэйстаячую арганізацыю можа быць абскарджаны ў суд, калі пры разглядзе гэтай скаргі прынята новае рашэнне, якое адносіцца да кампетэнцыі адпаведнай вышэйстаячай арганізацыі.
5. Разгляд вышэйстаячай арганізацыяй скаргі па сутнасці ажыццяўляецца ў парадку і тэрміны, устаноўленыя гэтым Законам для разгляду зваротаў.
6. Адказ на зварот або рашэнне аб пакіданні звароту без разгляду па сутнасці арганізацыі, якая не мае вышэйстаячай арганізацыі, а таксама індывідуальнага прадпрымальніка могуць быць абскарджаны ў суд у парадку, устаноўленым заканадаўствам.
Артыкул 23. Разгляд ананімных зваротаў
Ананімныя звароты, гэта значыць звароты заяўнікаў, у якіх не ўказаны прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі такое маецца) або ініцыялы грамадзяніна або адрас яго месца жыхарства (месца знаходжання) або найменне юрыдычнай асобы (поўнае або скарочанае) або яе месца знаходжання або ўказаныя дадзеныя не адпавядаюць рэчаіснасці, учыняемым або ўчыненым злачынстве.
Артыкул 25. Разгляд электронных зваротаў
1. Электронныя звароты падаюцца ў дзяржаўныя органы і іншыя дзяржаўныя арганізацыі праз сістэму ўліку і апрацоўкі зваротаў і падлягаюць разгляду ў парадку, устаноўленым для разгляду пісьмовых зваротаў, з улікам асаблівасцей, прадугледжаных гэтым артыкулам.
Прадастаўленне дзяржаўным органам і іншым дзяржаўным арганізацыям, а таксама заяўнікам доступу да сістэмы ўліку і апрацоўкі зваротаў ажыццяўляецца бясплатна. Выкарыстанне інфармацыйных рэсурсаў (сістэм) дзяржаўных органаў і іншых дзяржаўных арганізацый у мэтах функцыянавання сістэмы ўліку і апрацоўкі зваротаў ажыццяўляецца бясплатна.
Прадастаўленне інфармацыі аб зваротах з сістэмы ўліку і апрацоўкі зваротаў без згоды грамадзян, іх прадстаўнікоў або юрыдычных асоб, аб якіх запытваецца інфармацыя, дапускаецца для мэт разгляду зваротаў гэтых грамадзян, іх прадстаўнікоў або юрыдычных асоб вышэйстаячым арганізацыям, а таксама іншым дзяржаўным органам і іншым дзяржаўным арганізацыям у выпадках, прадугледжаных заканадаўчымі актамі.
Парадак унясення дзяржаўнымі органамі і іншымі дзяржаўнымі арганізацыямі інфармацыі ў сістэму ўліку і апрацоўкі зваротаў, парадак прадастаўлення дзяржаўным органам і іншым дзяржаўным арганізацыям, а таксама заяўнікам інфармацыі з гэтай сістэмы, парадак ідэнтыфікацыі (аўтарызацыі) заяўнікаў у сістэме ўліку і апрацоўкі зваротаў, іншыя пытанні, звязаныя з функцыянаваннем сістэмы ўліку і апрацоўкі зваротаў, устанаўліваюцца Саветам Міністраў.
Уладальнік сістэмы ўліку і апрацоўкі зваротаў і яе аператар, які забяспечвае ў тым ліку тэхнічныя ўмовы для функцыянавання сістэмы ўліку і апрацоўкі зваротаў, вызначаюцца Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь.
2. Электронныя звароты павінны адпавядаць патрабаванням, устаноўленым пунктам 1, абзацамі другім–чацвёртым пункта 2 або абзацамі другім–пятым пункта 3 артыкула 12 гэтага Закона.
Да электронных зваротаў, якія падаюцца прадстаўнікамі заяўнікаў, павінны прыкладацца дакументы ў электронным выглядзе, якія пацвярджаюць іх паўнамоцтвы.
Сутнасць электроннага звароту не можа выкладацца праз спасылкі на інтэрнэт-рэсурсы. Тэкст звароту павінен паддавацца чытанню. Не дапускаецца ўжыванне ў зваротах нецэнзурных альбо абразлівых слоў ці выразаў.
Пры невыкананні патрабаванняў, устаноўленых часткамі першай-трэцяй гэтага пункта, электронны зварот можа быць пакінуты без разгляду па сутнасці ў парадку, устаноўленым пун.